Quay về
Blog

Chuyên đề 4: Mệnh đề quan hệ

icon date

2/1/2025

Icon facebook
Facebook
Icon Link Duotone
Copy Link
Ảnh chi tiết bài viết

Mệnh đề quan hệ là gì?

Mệnh đề quan hệ (relative clause) là một dạng mệnh đề phụ thuộc. Nó có chủ ngữ, động từ nhưng không thể đứng độc lập làm một câu. Đôi khi còn được gọi là mệnh đề tính ngữ (adjective clause) vì nó có chức năng như một tính từ: bổ sung thông tin (bổ nghĩa) cho một danh từ trong câu. Mệnh đề quan hệ luôn được bắt đầu bởi một đại từ quan hệ (relative pronoun).

Các loại mệnh đề quan hệ trong tiếng Anh

Có hai loại chính:

  • Mệnh đề quan hệ xác định (defining relative clause)
  • Mệnh đề quan hệ không xác định (non-defining relative clause)

Các loại mệnh đề quan hệ

Mệnh đề quan hệ xác định (Defining Clause)

Chức năng:

  • Mệnh đề quan hệ xác định chứa thông tin làm rõ cho danh từ đứng trước nó. Nghĩa của câu sẽ không đủ nếu thiếu mệnh đề quan hệ xác định.
  • Không có dấu “,”

Ví dụ: The man who is sitting next to you is handsome. (Người đàn ông đang ngồi cạnh bạn thì đẹp trai.)

Nếu không có mệnh đề quan hệ “who is sitting next to you” thì không xác định được “the man” là ai.

Mệnh đề quan hệ không xác định (Non-defining Clause)

Chức năng:

 

Mệnh đề quan hệ không xác định đưa thêm thông tin cho danh từ đứng trước nó. Nghĩa của câu vẫn đủ nếu không có mệnh đề quan hệ không xác định.

Có dấu “,”

Ví dụ: Rosie, who is sitting next to you, is beautiful. Audio icon (Rosie, người đang ngồi cạnh bạn, thì xinh đẹp.)

 

Nếu không có mệnh đề quan hệ “who is sitting next to you” thì Rosie vẫn là một danh từ xác định.

Đại từ quan hệ (Relative Pronouns)Đại từ quan hệ mở đầu mệnh đề quan hệ. Đại từ quan hệ mà người học sử dụng phụ thuộc vào việc người học đang đề cập đến đối tượng nào và loại mệnh đề quan hệ. Việc phân biệt các đại từ quan hệ sẽ dựa vào chức năng của nó trong câu.WhoWho là loại mệnh đề quan hệ xác định và mệnh đề quan hệ không xác định.Thay thế cho danh từ chỉ người và đôi khi là thú cưng đóng vai trò làm chủ ngữ.Ví dụ: The boy who is wearing a green jacket is my younger brother.  (Cậu bé người mà đang mặc một chiếc áo khoác xanh là em trai tôi.)Trong mệnh đề quan hệ “who is wearing a green jacket”, đại từ quan hệ “who” thay thế cho “the boy” và đóng vai trò làm chủ ngữ trong câu.

Whom

  • Loại mệnh đề quan hệ xác định và mệnh đề quan hệ không xác định.
  • Thay thế cho danh từ chỉ người đóng vai trò làm tân ngữ.

Ví dụ: Mai likes the man whom I met at the party last night.  (Mai thích anh chàng mà tôi gặp tối qua tại buổi tiệc)

Trong mệnh đề quan hệ “whom I met at the party last night”, đại từ quan hệ “whom” thay thế cho “the man” đóng vai trò làm tân ngữ ứng với chủ ngữ “I” và động từ “met”.

Which

  • Loại mệnh đề quan hệ xác định và mệnh đề quan hệ không xác định.
  • Thay thế cho danh từ chỉ vật đóng vai trò làm chủ ngữ hoặc tân ngữ.

Ví dụ: We have seen a lot of changes which are good for business. 

Trong mệnh đề quan hệ “which are good for business.”, đại từ quan hệ “which” thay thế cho “changes” – danh từ chỉ vật đóng vai trò làm chủ ngữ trong câu.

Ví dụ: It was the same picture which I saw yesterday.  (Đó là bức tranh mà tôi đã thấy hôm qua.)

Trong mệnh đề quan hệ là “which I saw yesterday.”, đại từ quan hệ “which” thay thế cho “the same picture” – danh từ chỉ vật đóng vai trò làm tân ngữ trong câu ứng với chủ ngữ “I” và động từ “saw”.

  • Thay thế cho nghĩa của cả mệnh đề phía trước và được tách ra bởi dấu phẩy.

Ví dụ: Lan got the low mark in the Math, which made her parents sad.  (Lan bị điểm kém môn toán, điều này khiến cho bố mẹ cô ấy buồn.)

Trong mệnh đề quan hệ “which made her parents sad.”, đại từ quan hệ “which” ở đây không chỉ thay thế cho “low mark in the Math” vì điểm kém môn Toán không khiến bố mẹ Lan buồn mà việc Lan bị điểm kém môn Toán mới khiến cho bố mẹ Lan buồn vì vậy “which” sẽ thay thế cho cả mệnh đề đứng trước nó.

That

  • Loại mệnh đề quan hệ xác định.

Thay thế cho “who”, “whom”, “which” trong mệnh đề quan hệ chỉ người, động vật và sự vật. That chỉ được dừng trong mệnh đề quan hệ xác định. That sẽ ít trang trọng hơn “who”, “whom” và “which”.

Ví dụ:

  • The boy who/that is wearing a green jacket is my younger brother.  (Cậu bé người mà đang mặc một chiếc áo khoác xanh là em trai tôi.)
  • It was the same picture which/that I saw yesterday.  (Đó là bức tranh mà tôi đã thấy hôm qua.)
  • Mai likes the man whom I met at the party last night.  (Mai thích anh chàng mà tôi gặp tối qua tại buổi tiệc)

Whose

  • Loại mệnh đề quan hệ xác định - Đại từ quan hệ thay thế cho từ chỉ sở hữu.
  • Thay thế cho từ chỉ sở hữu của người hoặc vật trong câu. Vì vậy, whose thường đứng ngay trước danh từ.

Ví dụ: He’s marrying a girl whose family don’t seem to like him.  (Anh ta cưới một cô gái người mà gia đình của cô ấy dường như không thích anh ta.)

Trong mệnh đề quan hệ “whose family don’t seem to like him.”, đại từ quan hệ “whose” thay thế cho sự sở hữu “her” – của cô ta.

Để làm rõ chức năng của Whose, tác giả sẽ phân tích câu như sau: “family” là chủ ngữ, động từ là “don’t like”, tân ngữ là “him” và từ cần thay thế là “girl”. Danh từ đứng ngay phía sau là “family” và nếu viết đủ sẽ là “her family or the girl’s family” chính vì vậy câu thiếu sở hữu và “whose đóng vai trò thay thế cho sự sở hữu trong câu này.

 

 

Trạng từ quan hệ (Relative adverbs)

Where

  • Thay thế cho từ, cụm từ đóng vai trò làm trạng từ chỉ nơi chốn trong câu.

Ví dụ: I know a restaurant where the food is excellent.  (Tôi biết một nhà hàng nơi mà có món ăn tuyệt hảo.)

Trong mệnh đề quan hệ “where the food is excellent.”, đại từ quan hệ “where” thay cho trạng từ chỉ nơi chốn “in the restaurant” vì câu nếu viết đây đủ sẽ là “the food in the restaurant is excellent” vì vậy “where” ở đây không đơn giản chỉ là thay thế cho “restaurant” mà thay thế cho cả cụm chỉ nơi chốn “in the restaurant”.

When

  • Thay thế cho từ, cụm từ đóng vai trò làm trạng từ chỉ thời gian trong câu.

Ví dụ: 17th of June, 1995 is the day when I was born.  (17/6/1995 là ngày mà tôi được sinh ra.)

Trong mệnh đề quan hệ “when I was born”, đại từ quan hệ “when” thay thế cho cụm trạng từ chỉ thời gian “on 17th of June, 1995 vì câu nếu viết đầy đủ sẽ là “I was born on 17th of June, 1995” vì vậy when ở đây thay thế cho cả cụm chỉ thời gian là “on 17th of June, 1995”.

Why

  • Thay thế cho trạng từ chỉ lý do.

Ví dụ: Do you know the reason why the shop is closed today?  (Bạn có biết lý do vì sao mà hôm nay cửa hàng đóng cửa không?

Trong mệnh đề quan hệ “why the shop is closed today?”, đại từ quan hệ “why” thay thế cho cụm từ chỉ lý do “for the reason” vì câu này nếu viết đủ sẽ là “Do you know the reason. The shop is closed today for that reason.”

Đại từ quan hệ kép

Đại từ quan hệ kép là đại từ quan hệ được sử dụng với chức năng kép:

  • Hoạt động như một chủ ngữ, tân ngữ hoặc trạng ngữ trong mệnh đề của câu.

  • Hoạt động như một liên từ nối mệnh đề chứa đại từ quan hệ kép với phần còn lại của câu.

Whoever (Bất cứ ai)

  • Thay thế cho người có ít nhất một chức năng làm chủ ngữ.

Ví dụ: Whoever comes to see me, ask them to wait.  (Bất cứ ai đến gặp tôi, bảo họ đợi.)

Trong mệnh đề quan hệ “Whoever comes to see me”, “whoever” đóng vai trò làm chủ ngữ cho câu đồng thời làm liên từ nối mệnh đề “Whoever comes to see me” với phần còn lại của câu.

Whomever (Bất cứ ai)

  • Thay thế cho người có ít nhất một chức năng làm tân ngữ.

Ví dụ: Whomever you hire will be fine with me.  (Cho dù bạn thuê ai thì tôi đều thấy ổn.)

Trong mệnh đề quan hệ “Whomever you hire”, đại từ quan hệ “whomever” thay thế cho tân ngữ ứng với chủ ngữ “I” và động từ “hire” đồng thời là liên từ để nối “you hire” với phần còn lại của câu.

Whichever (Bất cứ cái gì)

  • Thay thế cho tân ngữ, chủ ngữ chỉ vật có sự lựa chọn.

Ví dụ: Whichever train you take from here, you will end at Charing Cross station.  (Cho dù bạn đi chuyến tàu nào ở đây thì bạn đều sẽ đến ga Charing Cross.)

Trong mệnh đề quan hệ “Whichever train you take from here”, đại từ quan hệ “whichever” thay thế cho tân ngữ “train” ứng với chủ ngữ “you” và động từ “take” đồng thời là liên từ để nối “you take from here” với phần còn lại của câu.

Whatever (Bất cứ điều gì)

  • Thay thế cho tân ngữ, chủ ngữ chỉ vật

Ví dụ: Pinkie will be successful at whatever she chooses to do in life.  (Pinkie sẽ thành công cho dù cô ấy chọn làm gì đi nữa.)

Trong mệnh đề quan hệ “Whatever she chooses”, đại từ quan hệ “whatever” thay thế cho tân ngữ ứng ở câu mệnh đề phía trước ứng với chủ ngữ “Pinkie” và động từ “will be sucessful at” đồng thời là tân ngữ cho mệnh đề phía sau ứng với chủ ngữ “she” và động từ “chooses to do”.

Whenever (Bất cứ khi nào)

  • Thay thế cho trạng từ chỉ thời gian.

Ví dụ: Whenever it rains, I stay indoors.  (Mỗi khi trời mưa, tôi ở trong nhà.)

Trong mệnh đề quan hệ “Whenever it rains”, đại từ quan hệ “whenever” thay thế cho trạng từ chỉ thời gian, đồng thời là liên từ để nối “it rains” với phần còn lại của câu.

Wherever (Bất cứ nơi đâu)

  • Thay thế cho trạng từ chỉ nơi chốn

    .

Ví dụ: Wherever you go, I will follow you.  (Cho dù bạn đi đâu, tôi sẽ đi theo bạn.)

Trong mệnh đề quan hệ “Wherever you go”, đại từ quan hệ “whereever” thay thế cho trạng từ chỉ nơi chốn đồng thời là liên từ để nối “you go” với phần còn lại của câu.

Chú ý: Trong văn nói thân mật, những liên từ này đôi khi được sử dụng như câu trả lời ngắn.

Ví dụ:

  • ‘When should I come?’ ‘Whenever‘. (= Whenever you like)

  • ‘Tea or coffee?’ ‘Whichever’. (= I don’t mind.)

Mệnh đề quan hệ rút gọn (Reduced Relative clause)

Mệnh đề quan hệ rút gọn là mệnh đề được viết dưới dạng giản lược về mặt hình thức nhưng không làm thay đổi về mặt nghĩa của câu, bằng cách bỏ đi đại từ quan hệ và trợ động từ hay động từ tobe trong câu.

Cũng tương tự trong tiếng Việt, việc rút gọn câu tiếng Anh là việc nên làm trong một số trường hợp, để tránh gây khó hiểu, dài dòng cho người đọc.

Example: 

  • The girl studying next to Rhode is Jules. (Cô gái đang ngồi học cạnh Rhode là Jules.)

  • Minh, the best student in my class, is very intelligent and handsome. (Minh, cái người mà học giỏi nhất lớp tôi, thì rất thông minh và đẹp trai.)

Cách rút gọn mệnh đề quan hệ

Rút gọn bằng V-ing

 

Khi động từ trong câu ở dạng chủ động (active), người đọc sẽ dùng cụm hiện tại phân từ để giản lược mệnh đề quan hệ. 

  • Bỏ đại từ quan hệ và động từ “to be”

Ta bỏ đại từ quan hệ và trợ động từ/ động từ “to be” sau đó chuyển mệnh đề chủ động thành cụm hiện tại phân từ (V – ing).

Example:

Do you know the girl who is talking to our teacher? (Bạn có biết cô gái đang nói chuyện với cô giáo chúng ta là ai không?)

Sau khi rút gọn, câu sẽ biến thành: Do you know the girl talking to our teacher? 

Khi đó, ta đã lược bỏ đại từ quan hệ (who) và động từ to be (is) để tạo thành câu mới ngắn gọn hơn mà vẫn giữ nguyên nghĩa ban đầu của câu.

  • Với động từ thường, ta lược bỏ đại từ quan hệ, và đổi thành động từ với đuôi -ing.

Example:

 The woman who lives next to my apartment is my aunt. (Người phụ nữ sống cạnh căn hộ của tôi tôi là dì của tôi.)

Sau khi rút gọn, câu sẽ trở thành: The woman living next to my apartment is my aunt.

Khi đó, ta đã lược bỏ đại từ quan hệ (who) và chuyển động từ ở thì hiện tại (lives) thành dạng V-ing (living).

Rút gọn bằng V-ed

Nếu động từ trong câu ở dạng bị động (passive), người đọc sẽ dùng cụm quá khứ phân từ để giản lược mệnh đề quan hệ. Nói cách khác, ta lược bỏ đại từ quan hệ cùng động từ to be, giữ nguyên quá khứ phân từ.

Example: 

The book which was published by AC magazine is the best-seller of this month. (Cuốn sách được xuất bản bởi tạp chí AC là sản phẩm bán chạy nhất tháng này.)

Sau khi rút gọn, câu sẽ trở thành: The book published by AC magazine is the best-seller of this month.

Khi đó, ta đã lược bỏ đại từ quan hệ (which) và động từ to be (was) để rút gọn mệnh đề quan hệ.

Rút gọn bằng to+Verb

  • Khi danh từ đứng trước các từ sau bổ nghĩa: the only, the last, the first, the second,...

Example:

She was the last person who left the room. (Cô ấy là người cuối cùng rời phòng.)

Sau khi rút gọn, ta được: She was the last person to leave the room.

  • Khi trong câu có động từ là have/ had:

Example: 

I had some exercises that I needed to do. (Tôi có một số bài tập cần phải làm.)

Sau khi rút gọn, ta được: I had some exercises to do.

  • Ở đầu câu là Here (be), There (be):

Example: 

There is the application form that you need to fill in. (Đây là mẫu đăng kí mà bạn cần điền.)
Sau khi rút gọn, ta được: There is the application form for you to fill in.

Example: But that’s all going to change! An airline company has introduced a new system (3) _______ ‘Meet & Seat’.(Câu 3-Đề minh họa THPT 2025 môn tiếng anh)

A.which called

B.calling

C.was called

D.called

Câu có đầy đủ các thành phần chủ ngữ (“An airline company”), động từ (“has introduced”) và tân ngữ (“a new system”) nên động từ sau “a new system” phải thuộc mệnh đề quan hệ. Sau động từ cần điền đã có tân ngữ “Meet & Seat” nên đại từ “which” đóng vai trò chủ ngữ. Hành động “call” không phải do “a new system” thực hiện nên động từ cần được chia ở dạng bị động. Khi đó, mệnh đề quan hệ đầy đủ là “which is called” hoặc ở dạng rút gọn đại từ quan hệ và động từ be là “called”.

Rút gọn bằng cụm danh từ

Cách rút gọn này chỉ có thể áp dụng với mệnh đề quan hệ không hạn định (Non-defíning relative clause)

  1. Định nghĩa mệnh đề quan hệ không hạn định.

Đây là loại mệnh đề không cần thiết vì tiền ngữ đã được xác định, không có nó câu vẫn đủ nghĩa. Mệnh đề quan hệ không xác định được ngăn với mệnh đề chính bàng các dấu phẩy. Trước danh từ thường có: this, that, these, those, my, his... hoặc tên riêng.

Ví dụ:

  • That man, whom you saw yesterday, is Mr Pike.

  • This is Mr Jones, who helped me last week.

  • Mary, whose sister I know, has won an Oscar.

  1. Cách rút gọn

Khi đó, ta rút gọn bằng cách bỏ đại từ quan hệ và động từ to be, chỉ giữ lại cụm danh từ ở trong câu.

Example: 

  • Taylor Swift, who is a popular singer, has just broken up with her boyfriend. (Taylor Swift, một ca sĩ nổi tiếng, vừa mới chia tay bạn trai của cô ấy.)

Sau khi rút gọn, ta có: Taylor Swift, a popular singer, has just broken up with her boyfriend. 

  • Miss Julie, who is a new English teacher, has just got married. (Cô Julie, một giáo viên tiếng Anh mới, vừa kết hôn.)

Sau khi rút gọn, ta được: Miss Julie, a new English teacher, has just got married.

Rút gọn bằng cụm tính từ

Ta chia thành 3 trường hợp sau:

1. Lược bỏ đại từ quan hệ và to be, giữ nguyên tính từ phía sau.

Điều kiện 1: Nếu phía trước mệnh đề that là đại từ bất định như something, anything, anybody, somebody,...

Example: There is something that is wrong. (Có điều gì đó sai.)

Sau khi rút gọn, ta được câu sau: There is something wrong.

Điều kiện 2: Có nhiều hơn hoặc ít nhất 2 tính từ và có dấu phẩy.

Example: Mary, who is beautiful and intelligent, is the best girl in my class. (Mary, vừa đẹp vừa thông minh, chính là cô gái tuyệt nhất lớp tôi.)

Sau khi rút gọn, ta được: Mary, beautiful and intelligent, is the best girl in my class.

2. Những trường hợp còn lại ta chuyển vị trí tính từ lên trước danh từ.

Example: My friend, who is beautiful, is the best girl in my class. (Người bạn xinh đẹp của tôi chính là cô gái tuyệt nhất lớp tôi.)

Sau khi rút gọn, ta được: My beautiful friend is the best girl in my class. 

3. Nếu cụm tính từ gồm cả danh từ ở trong nó thì ta chỉ có một cách dùng duy nhất đó là  dùng cụm hiện tại phân từ để giản lược mệnh đề quan hệ. 

Example: My best friend, who is interested in Math, is living next to my house. (Bạn thân của tôi, người rất thích môn toán, thì đang sống bên cạnh nhà tôi.)

Sau khi rút gọn ta được: My best friend, being interested in Math, is living next to my house. 

Lưu ý về các cách rút gọn mệnh đề quan hệ

  1. Trong mệnh đề rút gọn bằng to+Verb, người đọc cần lưu ý một số điều sau:
  • Nếu chủ ngữ của hai mệnh đề là khác nhau, ta cần bổ sung cụm for+somebody trước to+Verb:

Example: Do you have some candies that I can eat?

 -> Do you have some candies for me to eat? (Bạn có cái kẹo nào để tôi ăn không?)

  • Nếu chủ ngữ là một đại từ có nghĩa chung chung: we, you, I,...thì không cần bổ sung cụm for+somebody trước to+verb

Example: Studying in a famous university is a great thing that you should dream about.

 -> Studying in a famous university is a great thing to dream about. (Học tập tại trường đại học nổi tiếng là một điều tuyệt vời đề mơ ước về)

  • Nếu trước đại từ quan hệ có giới từ (on which, with who,…), ta phải để giới từ xuống cuối câu.

 Example: My grandmother has a garden that we can play in.

-> My grandmother has a garden to play in. (Bà tôi có một khu vườn mà chúng ta có thể chơi trong đó.)

 

Một số lưu ý khi dùng mệnh đề quan hệ

1. Dùng that trong một số cấu trúc câu cố định.

Ví dụ: 

  • Khi có danh từ hỗn hợp chỉ người và vật: He and his dog that have been together for 10 years are very famous in my hometown. (Anh ta và chú chó của mình đã bên nhau được 10 năm rồi. Hai bọn họ rất nổi tiếng ở quê tôi.)

  • Dùng với danh từ bất định: nothing, everything, something: She blamed herself for everything that had happened.
    (Cô ấy đổ lỗi cho bản thân mình vì mọi chuyện đã xảy ra)

  • Dùng với so sánh nhất: The Wimbledon men’s final was the best game of tennis that I’ve ever seen. (Trận chung kết giải Wimbledon dành cho nam là trận đấu tennis hay nhất mà tôi từng xem.)

2. Lưu ý phân biệt các đại từ quan hệ: Luôn để đại từ quan hệ ngay sát danh từ mà nó thay thế để tránh gây hiểu sai nghĩa và sự mơ hồ không cần thiết.

Ví dụ:

  • Sai: I wore a ghost costume on Halloween Day, which is so scary.

  • Đúng: I wore a ghost costume which is so scary on Halloween Day. (Tôi mặc một bộ trang phục ma khá đáng sợ vào ngày Halloween.)

Trong phiên bản sai, người đọc có thể không phân biệt được hoặc hiểu nhầm là ngày “Ngày Halloween đáng sợ” thay vì “bộ trang phục hóa trang đáng sợ”. Vì vậy, để tăng tính rõ ràng hãy để đại từ quan hệ ngay sau danh từ mà nó thay thế.

3. Mệnh đề quan hệ bổ nghĩa cho (cụm) danh từ nào thì phải đứng ngay sau (cụm) danh từ đó.

4. Trong câu phức sử dụng mệnh đề quan hệ, phải đảm bảo tồn tại một mệnh đề độc lập (independent clause)và một mệnh đề phụ thuộc (dependent clause).

5. Đảm bảo mỗi mệnh đề phải có đủ thành phần  chủ ngữ và động từ/cụm động từ và có thể sắp xếp lại thành các câu đơn tách biệt có nghĩa.

Ví dụ:

  • That is the man who lives next door to me. 

  • My grandmother, who has just turned 80, is very healthy and active.